Tại sao nhiều nơi tại nước Mỹ nuôi lừa để bảo vệ đàn gia súc thay vì nuôi chó chăn cừu?

Nghe thì có vẻ phi lý thế nhưng điều này là hoàn toàn có thật.

Bạn đã bao giờ nghe nói về việc nuôi lừa để bảo vệ đàn gia súc chưa? Có lẽ là nhiều người hoàn toàn không biết điều này, tuy nhiên trên thực tế ở nhiều nơi tại Hoa Kỳ, tồn tại những đàn sói có số lượng vô cùng lớn, chúng có thể đánh đuổi và giết chết cả những con chó chăn cừu to lớn. Tuy nhiên có một điều vô cùng kỳ lạ là mặc dù loài sói có tính cách vô cùng hung dữ, tuy nhiên khi nhìn thấy những con lừa thì trong chốc lát sẽ trở nên "hiền lành lương thiện", vậy những con lừa có bí mật và "sức mạnh" gì để làm được điều đó?

Xuyên suốt thời kỳ cổ đại đến hiện đại, vai trò nổi bật nhất của những con lừa chính là kéo cối xay, ngoài ra chúng còn được sử dụng làm phương tiện thồ, chở hàng. Dân gian quen gọi lừa là một loài ngu ngốc, tuy nhiên, những con lừa còn có một kỹ năng ẩn, đó là dọa sói, bênh vực cừu.

Bản chất lừa không hung dữ, nhưng chúng có thể tung ra những cú đá gây tử vong cho đối phương nếu chúng cảm thấy bị đe dọa. Các chủ trang trại chăn nuôi cừu và dê thường nuôi một hoặc hai con lừa cùng với đàn gia súc của mình, bởi vì một con lừa có thể và sẽ giết chó sói đồng cỏ hoặc chó sói xung quanh.

Ở thế kỷ trước, Texas của Hoa Kỳ đã trở thành một nơi nổi tiếng của thế giới về việc chăn nuôi gia súc, tuy nhiên ở đây lại tồn tại một vấn đề khiến những người nông dân cảm thấy hết sức đau đầu, đó là sự đe dọa đến từ những đàn sói. Và theo mô tả của các chủ trang trại, tình huống gia súc bị sói ăn thịt diễn ra thường xuyên, thậm chí những con chó trông nhà trong trang trại cũng bị sói cắn chết, và điều khủng khiếp nhất là chúng còn dám tấn công cả những con bò tót.

Bởi vậy, nhiều người nông dân đã quyết định dùng súng để bảo vệ đàn gia súc của mình, tuy nhiên súng ngắn chỉ có thể làm những con sói bị thương và cũng không phải là biện phát bảo vệ hiệu quả. Theo đó nhiều trang trại đã phải tuyên bố phá sản dưới sự đe dọa của bầy sói.

Thông thường, một con lừa sẽ đối đầu với những con sói và đuổi nó ra khỏi đồng cỏ. Nếu những con sói không rút lui nhanh chóng, những con lừa sẽ tấn công chúng bằng những cú đá. Một cú có thể làm cho những con sói bị thương, giết chết hoặc ít nhất là làm nản lòng kẻ săn mồi.

Trong khi đó, những trang trại còn cố trụ lại được quyết định sử dụng một phương pháp khác, đó là những hàng rào điện. Cách làm này lúc đầu cũng có hiệu quả nhất định, tuy chi phí để duy trì chúng lại rất tốn kém, cộng với những con sói rất thông minh nên sau đó phương pháp này cũng trở nên không hiệu quả.

Lừa không thích chó hoang, sói đồng cỏ, cáo, và các thành viên khác của họ chó. Vì vậy, khi một con lừa nhìn thấy bất kỳ con vật nào trong gia đình này, tính khí của nó sẽ mất kiểm soát và nó sẽ ngay lập tức tiến đến và tấn công những con vật này.

Sau đó, những chủ trang trại đã ngồi lại với nhau để đưa ra phương án đối phó hiệu quả với bầy sói, và một số chủ trang trại chăn nuôi đã đề xuất thử chăn nuôi lừa trên đồng cỏ. Lúc đầu, nhiều người cho rằng đây chỉ là câu nói đùa vì sói có thể cắn chết cừu, chó chăn cừu và cả bò tót, trong khi đó loài lừa cũng chỉ là động vật ăn cỏ, chúng sẽ dễ dàng bị bầy sói biến thành bữa ăn dễ dàng.

Khi phát hiện ra sói, nhưng con lừa sẽ lao tới tấn công bằng một loạt những cú đá.

Trên thực tế, những con lừa không hề có sức mạnh to lớn như các loài hổ, báo, sử tử tuy nhiên chúng lại có lòng căm thù mãnh liệt đối với các loài vật như chó, cáo, sói nên khi nhìn thấy sói, nó sẽ không ngần ngại lao tới, và tính sát thương đến từ móng guốc của chúng rất lớn.

Con lừa, có tên khoa học là Equus africanus asinus, là một loài động vật có vú thuộc họ Ngựa, một họ thuộc bộ Guốc lẻ. Tổ tiên của loài lừa đã thuần hóa từ cách đây 5.000 năm trước.

Lừa có kích thước và cân nặng khác nhau tùy thuộc vào giống. Một con lừa trưởng thành có chiều cao khoảng 1,43m và cân nặng khoảng 200kg. Chúng có thể sống từ 25 đến 40 năm.

Những con lừa với vẻ ngoài nhỏ bé và dễ thương thường không phải là lựa chọn đầu tiên mà chúng ta nghĩ đến khi muốn bảo vệ gia súc. Nhưng đừng để chúng đánh lừa bạn. Lừa có thể trở thành những "người bảo vệ" tuyệt vời cho đàn gia súc bởi chúng có tới 4 ưu điểm nổi bật.

Thứ nhất, khi một con lừa cảm nhận được sự đe dọa, nó sẽ phát ra tiếng kêu đủ to để khơi dậy tinh thần cảnh giác của đàn gia súc và khiến cho những kẻ săn mồi như sói hoảng sợ.

Thứ hai, tính sát thương đến từ móng guốc của chúng rất lớn. Khi phát hiện ra sói, nó sẽ tiến đến và tấn công con sói mà không hề sợ hãi. Những con lừa sẽ sử dụng chân của mình để đá và giẫm vào kẻ xâm nhập.

Thứ ba, lừa có thị lực mạnh và có thể nhìn rất rõ vào ban đêm. Chúng có thể dễ dàng nhìn thấy sự di chuyển của những con sói dù trời tối và khó quan sát.

Thứ tư, lừa có hành vi quan hệ chặt chẽ với các loài vật trong chuồng và mối quan hệ này chỉ trở nên bền chặt khi dành nhiều thời gian hơn cho nhau. Khi những con lừa được gắn bó tự nhiên với động vật chăn nuôi, những con lừa sẽ ở bên cạnh chúng hầu hết thời gian và trong trường hợp có bất kỳ cuộc tấn công nào, những con lừa sẽ đứng ra bảo vệ chúng.

Bởi vì những điều như vậy đã xảy ra, dân gian cho rằng lừa là kẻ thù không đội trời chung của sói, theo đó các trang trại cừu cũng theo đó thử nuôi một vài con lừa để đề phòng sói. Và quả nhiên phương pháp này có hiệu quả, bởi vậy ngày nay chúng ta có thể thấy rất nhiều trang trại chăn nuôi gia súc tại Hoa Kỳ thường nuôi những con lừa để bảo vệ đàn cừu thay vì nuôi chó.

Lừa có hành vi quan hệ chặt chẽ với các loài vật trong chuồng và mối quan hệ này chỉ trở nên bền chặt khi dành nhiều thời gian hơn cho nhau. Khi những con lừa được gắn bó tự nhiên với động vật chăn nuôi, những con lừa sẽ ở bên cạnh chúng hầu hết thời gian và trong trường hợp có bất kỳ cuộc tấn công nào, những con lừa sẽ đứng ra bảo vệ chúng. Lừa có thị lực mạnh và có thể nhìn rất rõ vào ban đêm. Bất cứ khi nào một con lừa cảm thấy có mối đe dọa, nó sẽ khiến lớn tiếng kêu to cảnh báo cho người chăn cừu và động vật trong chuồng.

ST 

Lễ Trừ tịch là gì? - Ý nghĩa của lễ Trừ tịch

 Mâm cỗ đầy đặn và sinh động với rất nhiều màu sắc của đồ ăn thức uống như bánh chưng, con gà luộc...

Đêm Trừ tịch theo quan niệm xưa còn được gọi là đêm giao thừa. Vậy thực chất đêm Trừ tịch là gì và những điều cần chú ý trong đêm Trừ tịch như thế nào thì mời các bạn cùng tham khảo bài viết sau đây nhé.

Đêm Trừ tịch là gì?

Đêm trừ tịch, còn được gọi tên là đêm ba mươi, là khoảng thời gian trước nửa đêm, thời khắc giao thừa giữa năm mới và năm cũ.

Đêm trừ tịch là khoảng thời gian thiêng liêng nhất của năm khi các gia đình xum họp, chuẩn bị đón năm mới với những điều tốt lành sẽ đến và tiễn trừ năm cũ.

Đêm trừ Tịch với "trừ" nghĩa là thay đổi, hoán đổi và "tịch" là đêm, "trừ tịch" nghĩa là "đêm của sự thay đổi" đêm của thời khắc giao thời.

Đêm trừ tịch là đêm cuối năm rất tối trời, "lễ trừ tịch (trừ là bỏ đi, tịch là chiếu) tức là "lễ thay chiếu) tối trời như đêm ba mươi". Bởi vậy, đêm trừ tịch được coi là khoảng thời gian của sự yên nghỉ, giũ bỏ những muộn phiền, là đêm của tĩnh lặng và thiêng liêng. Trong đêm trừ tịch vào trước nửa đêm, người ta lo quét dọn sạch sẽ những gì là nhơ bẩn, dọn sạch những phiền muộn, bất hoà của đời sống để chuẩn bị cho một ngày mới bắt đầu của năm mới.

Lễ Trừ tịch

Lễ trừ tịch cử hành vào giờ Tý (11 giờ đến 1 giờ), khoảnh khắc bao hàm trong nó một giờ của năm cũ và một giờ của năm mới. Lễ trừ tịch thường được các gia đình thắp hương trước bàn thờ tổ tiên, cúng trừ tịch với mâm xôi với con gà trống luộc hoặc mâm xôi với chân giò lợn.

Trong lễ này tại gia đình, người ta nhắc đến công ơn trời đất, tổ tiên, tạ lỗi cùng cha mẹ, làm hoà với nhau, trút bỏ điều xấu và hứa hẹn những điều tốt đẹp sẽ thực hiện. Dù không có tôn giáo nào hay chẳng có gia đình để sum họp, trong giờ khắc thiêng liêng đó mọi người cũng thường rủ nhau đến chùa, đến nhà thờ hay nơi linh thiêng nào đó để thắp nén nhang và hái lộc đầu năm.

Những lưu ý trong lễ Trừ tịch

Người xưa cho rằng có mười hai vị Hành khiển, Phán quan nhà trời tượng trưng cho 12 con giáp từ năm Tí (con chuột) đến năm Hợi (con lợn), luân phiên trông coi việc dưới hạ giới. Cứ sau mỗi chu kỳ 12 năm lại quay trở về vị Hành khiển đầu tiên. Các quan nhà trời đều có ông Thiện và ông Ác. Ông Thiện chuyên phù hộ những điều tốt đẹp cho con người, còn ông Ác gây ra hạn hán, lụt lội, mất mùa, đói kém. Việc lành hay việc dữ là do sớ tấu của các quan Hành khiển, Ngọc hoàng dựa trên sớ tấu đó mà ban phúc hay trừng phạt con người.

Với quan niệm như thế, người xưa làm lễ rất cẩn trọng. Đúng lúc nửa đêm, quan cũ giao lại công việc, quan mới tiếp nhận. Vào thời điểm này, mọi gia đình đều bày cỗ ra ngoài trời để cúng hai đoàn các quan. Ngày xưa, thậm chí các vị chức sắc ở thôn, xã cũng phải thiết lập hương án chào lạy các quan trời ở nơi trung thiên, ở sân đình, ở văn chỉ, vàng hương, trầu, rượu, hoa quả, xôi gà; tế lễ trọng thể với trống chiêng vang dậy đêm khuya.

Ngày nay, nhiều người không thật hiểu ý nghĩa của lễ Trừ tịch. Một số cách hiểu cho rằng cúng ngoài trời lúc giao thừa là cúng chúng sinh. Theo quan niệm đó, khi gia tiên được ăn cỗ trong nhà thì ở ngoài chúng sinh, ma đói không biết ăn tết ở đâu, do vậy muốn được yên ổn cả năm mới thì nhất thiết phải có mâm cỗ cúng chúng sinh.

Một số gia đình chỉ biết cúng lễ, vái tứ phương, thậm chí chẳng biết khấn Đương niên, Bản cảnh Thành Hoàng. Ý nghĩa thực của lễ Trừ tịch mà ta quen gọi là cúng giao thừa đã dần dần phai nhạt. Xét đến cùng, dù rằng ý nghĩa của việc cúng ngoài trời có biến đổi thế nào đi nữa thì phong tục cổ truyền này vẫn mang ý nghĩa triết học và nhân văn cao đẹp. Hiểu là lễ các quan nhà trời hay lễ chúng sinh đều được, điều cốt yếu là con người ngày thường cư xử phải đạo, không hổ thẹn với các thế lực tâm linh.

Xuất phát từ nguyên nhân đó mà ngay từ xa xưa, cổ nhân đã có nhiều câu chuyện răn đời để người ta hiểu rằng: các vị Hành khiển, Phán quan, mặc dù phút bàn giao bận rộn khẩn trương nhưng vì là người nhà trời nên chư vị có tài thấu hiểu ngay ruột gan của gia chủ. Nếu có ý cầu lợi, mua chuộc, đút lót, các vị chỉ nhìn dấu hiệu ở khói hương, lửa đài là biết ngay, không thèm ngó ngàng gì đến vật cúng giao thừa của các gia chủ ấy. Trái lại, những gia đình chân chất, thật thà, ăn ở tử tế thì có khi chỉ cần chén rượu, nén hương, tuy đồ lễ đơn sơ nhưng các vị quan vẫn vui vẻ thưởng thức, dốc lòng phù hộ.

Vào những giờ phút giao thừa gần kề, mọi nhà chuẩn bị sắp lễ đưa ra ngoài trời để cúng. Mâm cỗ đầy đặn và sinh động với rất nhiều màu sắc của đồ ăn thức uống như đĩa xôi, con gà luộc, hoa quả, bánh kẹo… Và hơn lúc nào trong giờ phút ấy để người dân bày tỏ lòng thành kính, sự biết ơn và ước nguyện về một năm mới sẽ tốt đẹp, may mắn.

Trước giờ Tý phải làm lễ tiễn quan đương niên cũ, sau đó đón quan đương niên mới. Đến đầu giờ Tý thì xong để chuẩn bị đón Giao thừa. Mỗi năm có một vị quan Đương niên cai quản, nên việc làm sớ tấu cũng như lễ vật cần phải chú ý. Chúng tôi xin giới thiệu để các bạn tham khảo và thực thi:

Năm Tý

Quan Đương niên là Chu vương Hành khiển. Thiên Ôn hành binh Chi Thần, Lý Tào phán quan.

Lễ vật: Ngoài trầu rượu, xôi bánh còn thêm áo màu vàng.

Năm Sửu

Triệu vương Hành khiển. Tam thập lục thương hành binh chi thần. Khúc Tào phán quan.

Lễ vật là áo đỏ.

Năm Dần

Ngụy vương Hành khiển. Mộc tinh hành binh chi thần, Tiêu Tào phán quân.

Lễ vật là áo màu trắng.

Năm Mão

Trịnh vương Hành khiển, Thạch tinh hành binh chi thần, Liễu Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu đen.

Năm Thìn

Sở vương Hành khiển, Hỏa Tinh hành binh chi thần, Hứa Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu vàng.

Năm Tỵ

Ngô vương Hành khiển, Thiên Hao hành binh chi thần, Vương Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu tía.

Năm Ngọ

Tuần vương Hành khiển. Ngũ Đạo hành binh chi thần, Lâm Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu vàng.

Năm Mùi

Tống vương Hành khiển, Ngũ Đạo hành binh chi thần, Lâm Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu vàng.

Năm Thân

Tế vương Hành khiển, Ngũ Miếu hành binh chi thần, Tống Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu trắng.

Năm Dậu

Lỗ vương Hành khiển, Ngũ Nhạc hành binh chi thần, Thành Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu hồng.

Năm Tuất

Việt vương Hành khiển, Thiên Bá hành binh chi thần, Thành Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu hồng.

Năm Hợi

Lu vương Hành khiển, Ngũ Ôn hành binh chi thần, Nguyễn Tào phán quan.

Lễ vật là áo màu vàng.

Ngoài lễ vật: Hương, hoa, trầu, rượu, bánh, xôi, gà còn thêm áo, tiền, vàng, giấy… để đưa tiễn hoặc đón tiếp các vị Hành khiển hàng năm.

*Cần lưu ý: Khi dâng hương ngoài trời cúng Giao thừa đều phải khấn danh vị của các vị Hành Khiển cùng các vị Phán quan nhắc đến ở trên. Năm nào thì khấn danh vị của năm ấy.

Sau khi lễ tiễn quan đương niên cũ, sẽ tiến hành lễ đón quan đương niên mới. Lễ vật cũng được chuẩn bị trước (gà lễ thường là cả con, giữ nguyên bộ lòng đặt trên miếng tiết, lại cài cánh tạo thế gà chầu khiến nghi lễ thêm phần long trọng), và đúng giờ phút Giao thừa sẽ tiến hành thắp đèn nhang, làm thủ tục lễ, đọc văn khấn. Trước khi khấn vái 4 vái, và khi khấn xong lại vái 4 vái.

Với mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời số lượng và chất lượng cũng phụ thuộc vào từng vùng miền khác nhau, vào sự giàu có, sung túc hay khó khăn của mỗi gia đình. Những nhà khá giả sẽ sắm sửa mâm cỗ cúng đầy đủ với các lễ vật, món ngon, sơn hào hải vị… để tiếp đón các vị quan thần và mong muốn sẽ có một cuộc sống giàu có hơn, phú quý hơn. Còn với các gia đình cơ hàn, vất vả quanh năm ruộng vườn, đồng áng thì chút “lễ mọn” như cây nhà lá vườn cũng là để gửi gắm cả tấm chân tình, sự tôn kính và ước nguyện cho năm mới với những điều may mắn, sức khỏe đến với mọi thành viên trong gia đình.

Cuộc sống ngày nay có nhiều thay đổi nhưng lễ cúng giao thừa ngoài trời từ thôn quê đến thành thị vẫn được lưu giữ. Không chỉ là vấn đề tâm linh mà đó còn là nét đẹp trong văn hóa cội nguồn dân tộc.

Sau lễ cúng ngoài trời, mọi gia đình mới bắt đầu lễ cúng trong nhà. Cúng giao thừa trong nhà là lễ cúng tổ tiên vào chính thời khắc giao thừa vừa tới, nhằm cầu xin tổ tiên phù hộ độ trì cho gia đình mình gặp những điều tốt lành trong năm mới.

Mâm lễ bao gồm các món ăn mặn ngày tết được chế biến tinh khiết, trang nghiêm. Cỗ mặn gồm: bánh chưng, giò chả, xôi đậu xanh, thịt gà, các món mặn khác tùy nhu cầu gia đình. Cỗ ngọt gồm bánh kẹo, mứt tết, các loại đồ uống...

Khi cúng giao thừa trong nhà, tất cả các thành viên trong gia đình đứng trang nghiêm trước bàn thờ, khấn tổ tiên để xin được các cụ phù hộ độ trì trong nhà mới, cầu an khang, thịnh vượng, sức khỏe tốt. Trước khi khấn tổ tiên để mời tiền nhân về ăn tết cùng với con cháu hậu thế, các gia chủ khấn Thổ Công, tức là vị thần cai quản trong nhà để xin phép cho tổ tiên về ăn tết.

Người xưa có các bài văn khấn giao thừa dành cho ngoài trời và trong nhà riêng biệt. Ngày nay, có nhiều bài văn khấn khác nhau tùy theo lựa chọn của mỗi gia đình. Việc này không quá quan trọng, căn bản vẫn là sự thành tâm. Sau khi gia trưởng khấn lễ xong thì các thành viên trong gia đình lần lượt theo thứ tự tới chắp lễ trước bàn thờ hay mâm cúng. Khi các nghi lễ cúng kết thúc cũng là lúc năm mới hội hè bắt đầu.

Một tục lệ mà từ xưa đến nay, ở cả nông thôn và thành thị vẫn còn giữ đó là tục đi lễ chùa, hái lộc và xông đất sau lễ cúng Giao thừa.

ST

Mùa đông xứ lạnh

   Cũng là cái chị Nở, người chị khá thân thiết với tôi trong ca đoàn, hễ thấy mặt tôi vừa bước lên gác ca đoàn, chưa kịp ngồi xuống, chị đã mở đầu câu chuyện… mùa đông:

–      Ui, năm nay ông trời đổ tuyết bù cho năm ngoái hay sao đó Loan ơi!

Tôi liếc chị, hững hờ:

–      Thì sao? Mùa đông Canada có tuyết ít hay nhiều, cũng là chuyện bình thường thôi mà, có gì lạ!

Biết lối nói chuyện tưng tửng của tôi, chị cười hề hề:

–      Thì cũng phải than thở chớ! Nhớ năm rồi, chị bay từ Việt Nam về đây, cũng mùa này, mà trời khô ráo, tuyết chỉ lưa thưa mặt đường, mà năm nay thì hỡi ơi, tuyết đổ và gió rít, không kịp vuốt mặt.

 –     Nè chị, người được quyền…than thở là em đó nghen! Hồi đó ở trại, em chờ Mỹ phỏng vấn, bị rớt, rồi mới quay qua Canada. Còn chị, ai biểu nóng ruột, muốn đi sớm nên xin phái đoàn Canada cho đi định cư, giờ thì… ráng chịu, cho chừa cái tật hấp tấp!

Tới đây, tôi lại nhớ cái ngày ấy, khi tôi ngồi bàn phỏng vấn đi Canada. Thực ra, chỉ là cuộc nói chuyện ngắn gọn, vui vẻ, vì tôi làm việc trong văn phòng Cao Ủy trại tỵ nạn, thường xuyên giúp đỡ phái đoàn Canada chuyện điền forms cho các gia đình đi Canada, nên ông trưởng phái đoàn quen mặt, thấy tôi bị phái đoàn Mỹ từ chối, ổng sẵn sàng nhận tôi đi Canada bất chấp trong hồ sơ lý lịch của tôi có đầy đủ anh chị em đang ở Mỹ. Ổng cười, hỏi tôi:

–      Nè, cô có biết Canada là xứ tuyết lạnh không?

Tôi cười duyên, tự hào:

–      Tôi biết chớ! Canada lạnh như cái tủ lạnh!

Ổng xua tay:

–      Không!! Lạnh hơn cái tủ lạnh nhiều lần đấy cô ơi!

Tôi hơi bị… quê, đang im lặng chưa biết nói gì, ổng nháy mắt:

–      Cô vẫn có thời gian để…đổi ý, không đi Canada nữa đấy! Tôi bèn nổi hứng… anh hùng:

–      Ối, lạnh cỡ nào tôi cũng chịu được mà! Bao nhiêu người ở Canada chớ nào phải mình tôi!?

Bảo Huân

Vậy đó, bây giờ hơn 30 năm ở cái “xứ lạnh tình nồng”, mà mỗi khi mùa đông đến, tuy có quen thuộc, có chuẩn bị tâm lý sẵn sàng, mà đôi lúc cũng phải rên rỉ trong lòng, có khác gì chị Nở đâu.

Ở xứ này, câu nói mở đầu câu chuyện khi mùa đông, chắc chắn luôn là câu nói về…tuyết, về cái lạnh tái tê khi gió rét sang mùa. Chúng tôi hay nói với nhau rằng, mùa đông tuyết Canada trắng xóa, đẹp lắm, lãng mạn lắm, nhưng giá mà nhiệt độ đừng quá lạnh, cùng lắm là âm vài độ C thôi, thì tuyết sẽ càng đáng yêu hơn, Canada sẽ là một quốc gia tuyệt vời, có bốn mùa rõ rệt. À, trong nước Canada có một tiểu bang như thế, đó là British Columbia (BC), nơi có thành phố Vancouver xinh đẹp nổi tiếng, vì ở ngay biển nên mùa đông không lạnh nhiều, không có tuyết nhiều như những tiểu bang còn lại của Canada. Nhưng, lại là một chữ nhưng, nơi đây mưa rất nhiều, nên ai trốn tuyết qua đây lại gặp mưa, mưa dầm dề mưa lê thê, kéo dài từ ngày này qua ngày khác, cũng buồn…thúi ruột. Hơn nữa, vì nhiều

người chọn kéo nhau về BC sinh sống nên giá cả sinh hoạt, nhà cửa rất đắt đỏ. Tóm lại, cuộc đời này, chả có gì là hoàn hảo, chả có nơi đâu là tuyệt vời “trăm phần trăm”, ai ở đâu rồi sẽ quen đó, sẽ chấp nhận và yêu thương nơi chốn mình đang gắn bó dài lâu.

 Cái “lạnh hơn tủ lạnh” của Canada, đó là khi trời lạnh ở lúc cao điểm, thường là trong tháng 1 và tháng 2, có lúc xuống đến âm 20 độ C, cộng với độ gió thổi có khi âm 30 độ, và cũng may, là những ngày lạnh ấy không kéo dài lắm (nghĩa là trong tháng 1và tháng 2, có vài ngày, hoặc một tuần “tái tê” mà thôi!), để rồi khi nhiệt độ lên chút đỉnh, bà con lại mừng rỡ bảo nhau: Ôi, tuần sau là ấm rồi, chỉ âm vài độ chớ nhiêu!! Nếu bữa nào trời nổi hứng, nhiệt độ bỗng lên qua 0 độ, vượt qua vài độ cộng, thì ôi thôi, vui như… thiên đàng.

Trở lại những ngày “tái tê teo đủ thứ”, tôi nhớ hồi đó đọc truyện, xem phim Dr.Zhivago, tôi đã không tưởng tượng nổi cái lạnh của xứ Nga, mà thương cảm cho nàng Lara và chàng Zhivago! Sau này mới biết, họ quay cảnh… tuyết giả ở Spain vào mùa Hè (vì đoàn phim không được phép quay ở Nga). Còn một số bối cảnh rừng mùa đông đêm dài hun hút tiếng sói tru, và cảnh xe lửa đi trong màn tuyết thì quay ở Finland và Canada vào mùa Đông… thiệt. Giờ thì tôi đã cảm được cái lạnh ấy rồi, té ra Canada của chúng tôi đủ lạnh xấp xỉ Siberia của Nga, trung bình âm 15 đến âm 20 độ C (ngoại trừ vài điểm lạnh nhất của Siberia là âm 40 độ C) nên mới được chọn để quay bối cảnh trong phim Dr. Zhivago, một trong những bộ phim kinh điển nổi tiếng khắp thế giới, cũng… oai đấy!

Và bây giờ xin được kể câu chuyện để kết thúc bài “mùa đông xứ lạnh” của tôi.

Tuần rồi, tôi có cái hẹn đi khám răng lúc 5 giờ chiều. Xin đừng ai hỏi, tại sao lại đi khám răng giữa mùa đông lạnh lẽo. Xin thưa, cái xứ này, mùa đông chính thức là từ tháng 12 qua đến tháng 1 tháng 2, nhưng kể từ tháng 11 trời có thể lạnh và tuyết rơi, thậm chí trời cũng vẫn còn chút lạnh qua đến tháng 3, nên nhiều người gom luôn cho tiện, rằng Canada lạnh 5 tháng dài. Vậy chả lẽ suốt ngần ấy thời gian, chẳng ai dám đi làm răng, khám bệnh hay sao? Trẻ con còn phải đi học, người lớn vẫn phải đi làm, thì các cuộc hẹn sức khỏe cũng cứ thế mà tiến hành, nhất là theo chu kỳ hãng bảo hiểm, nên tôi không thể bỏ lỡ chuyện khám răng định kỳ.

Rồi khoảng 1 giờ trưa, cô thư ký văn phòng nha sĩ phone cho tôi:

–      Cô ơi! Vì hôm nay thời tiết xấu, tuyết đổ cả ngày mịt mù trơn trượt, chúng tôi có 2 người huỷ hẹn làm răng, mà cô là người có hẹn cuối trong ngày, nếu cô đến được lúc 2 giờ thì tốt quá, để chúng tôi có thể đóng cửa về sớm.

Tôi trả lời:

–      Rất tiếc là không được vì tôi còn bận công chuyện khác. Tôi chỉ có thể đến sớm hơn 30 phút mà thôi, tức là 4 giờ 30 tôi sẽ có mặt.

–      Tiếc nhỉ, dù sao cũng cám ơn cô.

Rồi một giờ sau, tức là khoảng 2 giờ, cô thư ký lại phone:

–      Cô ơi, chúng tôi sẽ phải dời cái hẹn của cô qua tuần sau nhe, vì bây giờ nha sĩ có việc đột xuất phải đi.

–      Này cô thư ký, thà anh nha sĩ cứ nói thẳng là muốn về nhà sớm trong một ngày tuyết lạnh như chiều nay, nghe có vẻ dễ thông cảm và lọt lỗ tai hơn nhiều.

Cô ấy chống chế yếu ớt:

–      Nha sĩ bận thiệt mà.

Tôi là khách của phòng nha sĩ này hơn chục năm nay. Anh nha sĩ người Lebanon, tuổi trên 40, và cô thư ký người Philippines tuổi hơn 30, đều quen mặt tôi. Tôi nói tiếp:

–      Này cô thư ký Lynn, không riêng gì tôi, mà bất cứ ai trong trường hợp này, đều nghĩ rằng chàng nha sĩ chẳng có bận đột xuất gì ráo! À mà nè, văn phòng của cô thường hay nhắc khách hàng về cái luật “ 24-hour cancellation”, nghĩa là nếu huỷ cuộc hẹn trước 24 tiếng thì ok, nếu không sẽ bị phạt $70, đúng không? Nay tôi cho cô biết, tôi cũng có “24-hour” rule đấy nhé, nhưng tôi chỉ charge $50 thôi!

Cô ta cười khanh khách:

–      Cô vui tính quá!

–      Vui vẻ gì tầm này! Cô nhắn với chàng nha sĩ, tuần sau dù có bão tuyết động trời động đất thì cũng chớ có mơ đến chuyện dời cái hẹn của tôi nữa, lúc ấy tôi sẽ không còn “em hiền như ma-sơ” nữa đâu.

Tuần sau, tôi đến đúng hẹn. Mỗi lần có hẹn đi bác sĩ, nha sĩ, tôi thường chuẩn bị sẵn vài câu hỏi liên quan đến tình trạng của mình, hoặc có khi chỉ là những thắc mắc tổng quát.

Thường thì sau khi khám xong, họ hay hỏi bệnh nhân: “any questions?”, nhưng tôi vốn hay… ngược đời, luôn luôn hỏi ngay khi bắt đầu bước vào phòng, sau phần xã giao “hello” “how are you” là tiếp luôn: “I have some questions for you!!”. Họ sẽ lắng nghe, vui vẻ trả lời kỹ lưỡng hơn là để lúc cuối, lúc đó họ ở trong tâm trạng vội vàng đợi chờ bệnh nhân kế tiếp.

Bữa đó lạnh quá, phần vì còn bất mãn chàng nha sĩ dám… đơn phương hủy cuộc hẹn của tôi từ tuần trước, nên tôi bước vào ghế với khuôn mặt lạnh lùng hơn băng giá ngoài kia, chàng nhìn tôi cười cười như mọi khi:

–      Cô có câu hỏi gì không?

Tôi lắc đầu, chàng ta hình như hiểu được “nỗi lòng mùa đông” của tôi nên dịu dàng chuộc lỗi:

–      Lần này, và lần tới, cô sẽ không phải trả thêm tiền nhé.

Thông thường, bảo hiểm của tôi chỉ trả 90% chi phí, và tôi phải trả phần còn lại. Tôi hỏi:

–      Ủa… Ủa, lý do?

–      Thì tuần trước cô đã nói với cô thư ký về cái “24-hour” rule mà? Tôi thật sự thích cái ý tưởng đó của cô!

Lúc này, tôi mới bật cười, quên mất bộ mặt nghiêm trang của mình khi mới bước vào:

–      À à… Nhưng tôi chỉ “đòi” có $50, mà sao anh trả hơi nhiều?

–      Tôi muốn cảm ơn cô đã dời cái hẹn qua tuần này, và tôi cũng xin lỗi vì đã huỷ cái hẹn sát nút, tôi thực sự sorry.

Có thế chứ! Thời gian, dù của bất cứ ai, cũng đều quý giá như nhau, phải không?

Thực ra, chỉ cần lời xin lỗi của chàng nha sĩ là tôi vui rồi, nhưng được offer khỏi phải trả tiền cho hai lần hẹn, thì tôi… vui hơn.

Rời khỏi văn phòng nha sĩ, tôi lái xe thẳng đến… khu shopping khi ngoài trời tuyết vẫn rơi… rộn ràng!

Kim Loan Edmonton, Tháng 1/2026          

Phát hiện bí mật từ mộ Lương Sơn Bá, sự thật về thiên tình sử với Chúc Anh Đài mới gây bất ngờ!

      Một ngôi mộ có tên Lương Sơn Bá đã được tìm thấy và tiến hành khai quật. Tuy nhiên, cũng từ đây sự thật về nhân vật này được tiết lộ, khác hẳn trên phim ảnh.

Nếu phương Tây có Romeo và Juliet thì phương Đông có Lương Sơn Bá và Chúc Anh Đài. Họ là cặp đôi nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, chủ nhân chuyện tình thấm đẫm nước mắt mà đến tận bây giờ vẫn khiến mọi người khắc khoải.

Hình ảnh Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài trên phim.

Nhưng có một câu hỏi được đặt ra bấy lâu, liệu Lương Sơn Bá và Chúc Anh Đài là nhân vật có thật hay chỉ là nhân vật được dựng lên trong truyền thuyết Trung Hoa?

Để tìm ra câu trả lời, các nhà khảo cổ, chuyên gia của Trung Quốc thật sự đã vào cuộc truy tìm bằng chứng. Năm 2016, một bia mộ có khắc dòng chữ “Mộ của Lương Sơn Bá” được tìm thấy tại Chiết Giang, Trung Quốc. Ngay lập tức tin tức này gây chấn động. Ai nấy đều tin rằng Lương Sơn Bá là nhân vật có thật và từng sống ở thời nhà Tấn (266 – 420).

Thời đó, Lương Sơn Bá cũng không phải dân thường mà là một vị quan có tiếng thanh liêm, thương dân. Cũng vì thế mà sau khi qua đời Lương Sơn Bá được người dân thờ phụng.

Nhưng cũng từ đây là một điểm mâu thuẫn với phim ảnh bắt đầu xuất hiện. Lương Sơn Bá ngoài đời thực không hề chết trẻ như trong phim, ngược lại còn sống ít nhất đến tuổi trung niên. Ông có sự nghiệp vẻ vang chứ không bỏ dở tất cả vì tình yêu.

Trong mộ của Lương Sơn Bá có phát hiện một viên gạch điêu khắc 2 trái tim. Nó được cho là tín vật tình yêu, nhưng dành cho ai thì không thể xác định. Nhân vật Chúc Anh Đài cũng không có bất cứ manh mối nào cho thấy từng tồn tại trong lịch sử.

Các chuyên gia Trung Quốc đặt ra giả thuyết, vì quá yêu mến Lương Sơn Bá mà người xưa đã vẽ ra một câu chuyện tình yêu thật đẹp liên quan đến ông. Theo thời gian nó lại trở thành giai thoại tình yêu nổi tiếng khắp thế giới.

ST   

Sự cô đơn 'giết chết' gần một triệu người mỗi năm

Sự đứt gãy trong các kết nối xã hội có thể âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần, khiến con người dễ rơi vào cảm giác trống rỗng, mất phương hướng.

Theo các chuyên gia, hiện nay, sức khỏe tinh thần vẫn chưa được nhìn nhận đúng. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Kết nối xã hội không chỉ là nhu cầu cơ bản của con người mà còn giữ vai trò thiết yếu đối với sức khỏe và sự phát triển toàn diện. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, sự gắn bó giữa người với người có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ, thể chất, tinh thần, khả năng học tập, hiệu quả làm việc... Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, yếu tố này lại ít được quan tâm đúng mức.

Yếu tố liên quan đến hàng triệu ca tử vong mỗi năm

Báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về kết nối xã hội đã nhấn mạnh rằng sức khỏe xã hội là một phần không thể thiếu trong định nghĩa sức khỏe toàn diện. Thế nhưng, trên thực tế, khía cạnh này vẫn đang bị xem nhẹ và thiếu những giải pháp cụ thể.

Tình trạng cô đơn và cách biệt xã hội đang ngày càng phổ biến. Trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2023, cứ mỗi 6 người trên toàn cầu thì có 1 người cảm thấy cô đơn. Khảo sát cho thấy, 17-21% thanh thiếu niên từ 13 đến 29 tuổi cảm thấy cô đơn - nhóm chiếm tỉ lệ nhiều nhất - đặc biệt trong độ tuổi dậy thì khi nhu cầu về sự đồng hành và thấu hiểu từ bạn bè trở nên mãnh liệt.

Tại các quốc gia có thu nhập thấp, gần một phần tư dân số (khoảng 24%) cảm thấy cô đơn - cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu. Bên cạnh đó, những người khuyết tật, di cư, người thuộc cộng đồng LGBTIQ+ hay các nhóm dân tộc thiểu số cũng thường xuyên phải đối mặt với sự cô lập do rào cản văn hóa, định kiến xã hội hoặc thiếu không gian để xây dựng mối quan hệ ý nghĩa.

Tệ hơn, theo thống kê từ giai đoạn 2014-2019, cô đơn là yếu tố liên quan đến hơn 871.000 ca tử vong mỗi năm. Tức mỗi giờ có khoảng 100 người, mỗi phút có gần 2 người tử vong liên quan đến sự cô đơn.

Cảm giác cô đơn dẫn đến nhiều rủi ro cho sức khỏe. Ảnh: Pikwizard.

Cảm giác bị tách biệt khỏi người khác không chỉ khiến cuộc sống người bệnh trở nên trống rỗng về mặt tinh thần, mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng như tim mạch, đột quỵ, tăng huyết áp, tiểu đường, trầm cảm, lo âu kéo dài, suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ ở người cao tuổi.

Đa dạng nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến sự đứt gãy trong kết nối xã hội rất đa dạng. Với nhiều người, sức khỏe thể chất hoặc tâm lý kém khiến họ gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ. Những người có thu nhập thấp, học vấn hạn chế hoặc sống trong môi trường thiếu an toàn, thiếu thân thiện cũng thường cảm thấy bị cô lập.

Những biến cố như nghỉ hưu, mất việc, chấm dứt mối quan hệ, mất người thân càng đẩy họ xa rời cộng đồng. Trong khi đó, công nghệ số lại có thể khiến con người trở nên lệ thuộc vào tương tác ảo và dần quên đi giá trị của những kết nối thật.

WHO khuyến khích mở rộng các mô hình trị liệu tâm lý, thiền định. Ảnh: Freepik.

Trước thực trạng đáng lo ngại này, WHO kêu gọi các quốc gia hành động toàn diện, từ việc nâng cao nhận thức cộng đồng đến xây dựng chính sách quốc gia nhằm tăng cường sự gắn kết xã hội. Những giải pháp cụ thể bao gồm truyền thông nhằm giảm kỳ thị và tạo không gian thấu cảm cho những người đang cảm thấy cô đơn.

Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng cộng đồng như công viên, thư viện, không gian sinh hoạt chung để mọi người có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện cũng rất quan trọng. WHO khuyến khích các hoạt động tập thể như ca hát, thể thao, nhóm hỗ trợ; cung cấp dịch vụ trị liệu tâm lý cho những người bị cô lập kéo dài, bao gồm cả liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT)...

Bên cạnh đó, việc thu thập dữ liệu về tình trạng cô đơn, tiến hành nghiên cứu và đánh giá hiệu quả can thiệp cũng là bước đi không thể thiếu. Các giải pháp có chi phí thấp nhưng hiệu quả cần được mở rộng, đặc biệt ở những vùng nghèo, nông thôn hoặc nơi người dân dễ bị tổn thương.

ST 

Không phải Gia Cát Lượng, 2 nhân vật đứng trên lầu thành mới là mấu chốt khiến Tư Mã Ý tự động lui quân

Là một trong Tứ đại danh tác của Trung Hoa, Tam quốc diễn nghĩa không chỉ khắc họa hàng loạt nhân vật lịch sử sống động mà còn xây dựng nên những trận đấu trí khó quên. Trong đó, những màn so tài mưu lược luôn để lại ấn tượng sâu sắc. Nhắc đến các mưu sĩ hàng đầu trong Tam quốc diễn nghĩa, Gia Cát Lượng chắc chắn là cái tên nổi bật nhất.

Nhìn lại thời điểm ban đầu, thế lực của Lưu Bị gần như yếu nhất trong các chư hầu. Thế nhưng nhờ trí tuệ và sự phò tá của Gia Cát Lượng, Lưu Bị từng bước gây dựng cơ đồ, ổn định nền tảng quốc gia, cuối cùng lập nên nhà Thục Hán. Dù kết cục không trọn vẹn, tài năng và trí tuệ của Gia Cát Lượng vẫn là điều không thể phủ nhận.

Lưu Bị phó thác toàn bộ cơ nghiệp cho Gia Cát Lượng, kỳ vọng người tri kỷ này sẽ thay mình hoàn thành chí lớn. (Ảnh: Sohu)

Trong Tam quốc diễn nghĩa, màn Không thành kế được xem là đỉnh cao trí tuệ của Gia Cát Lượng. Ông đã khiến đại quân do Tư Mã Ý chỉ huy phải không đánh mà lui, giữ vững thành trì. Tuy nhiên, bên cạnh sự khâm phục, chi tiết này cũng khiến không ít người đặt câu hỏi: một mưu sĩ lão luyện như Tư Mã Ý, vì sao lại dễ dàng trúng kế đến vậy? Phải chăng phía sau còn có những nguyên nhân khác?

Thời khắc nguy cấp của Thục Hán và Gia Cát Lượng

Năm 222, Lưu Bị đại bại trong cuộc giao tranh với Tôn Quyền, buộc phải rút về thành Bạch Đế. Trong đau buồn và phẫn nộ, ông phó thác toàn bộ cơ nghiệp cho Gia Cát Lượng, kỳ vọng người tri kỷ này sẽ thay mình hoàn thành chí lớn. Mối quan hệ giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng không chỉ là vua tôi thông thường, mà còn là sự tin cậy hiếm có trong lịch sử.

Sau khi Lưu Bị qua đời, Gia Cát Lượng vừa đau xót vừa lo lắng cho tiền đồ Thục Hán. Quan Vũ, Trương Phi đều đã mất, các tướng lĩnh có khả năng tác chiến ngày càng ít. Bên ngoài, nước Ngụy hùng mạnh luôn rình rập. Chỉ cần một bước đi sai lầm, cơ nghiệp gây dựng bao năm có thể tan thành mây khói. Dẫu vậy, Gia Cát Lượng vẫn không cho phép mình thoái lui.

Năm 228, Gia Cát Lượng lại đối đầu với Tư Mã Ý, lần này thế cờ trong tay ông gần như trống rỗng. (Ảnh: Sohu)

Đến niên hiệu Kiến Hưng thứ sáu, Gia Cát Lượng hay tin Ngụy đế Tào Phi qua đời, quyền lực triều Ngụy rơi vào tay Tư Mã Ý. Ông cho rằng đây là cơ hội ngàn năm có một. Một mặt, Gia Cát Lượng dùng kế ly gián làm rối loạn nội bộ Ngụy, mặt khác dẫn đại quân tiến công. Tào Duệ mới lên ngôi, lòng đầy nghi kỵ, để bảo vệ ngôi vị đã nhanh chóng bãi chức Tư Mã Ý, tạo thời cơ cho Thục quân liên tiếp thắng lợi, chiếm được ba vùng đất.

Thế nhưng cục diện nhanh chóng xoay chuyển. Năm 228, Gia Cát Lượng lại đối đầu với Tư Mã Ý, lần này thế cờ trong tay ông gần như trống rỗng. Nguyên nhân bắt nguồn từ thất bại ở Nhai Đình. Gia Cát Lượng giao trọng trách cho Mã Tắc, người vốn bị Lưu Bị đánh giá là "nói hay làm dở". Quả nhiên, Mã Tắc thất bại thảm hại, khiến Thục quân mất nguồn tiếp tế, tổn thất nặng nề, Nhai Đình thất thủ.

Khi Tư Mã Ý sắp dẫn đại quân tiến đánh Tây Thành, trong tay Gia Cát Lượng chỉ còn lại binh sĩ già yếu, thương bệnh. Nếu là người khác, có lẽ đã chọn rút lui hoặc đầu hàng. Nhưng Gia Cát Lượng thì không. Trong cơn nguy cấp, ông quyết định ở lại Tây Thành, nghĩ ra một kế sách cực kỳ mạo hiểm – Không thành kế.

Không thành kế trên chiến trường

Tư Mã Ý là kình địch cả đời của Gia Cát Lượng, đồng thời cũng là người hiểu rõ tài trí của ông. Chính sự hiểu biết này tạo tiền đề cho Không thành kế phát huy tác dụng. Gia Cát Lượng ra lệnh mở toang cổng thành, cho dân chúng ẩn trong nhà, sai hai mươi binh sĩ giả làm thường dân quét dọn đường phố, tạo cảm giác trong thành vẫn yên ổn. Bản thân ông ung dung lên lầu thành, đốt hương, gảy đàn, vẻ mặt thản nhiên. Bên cạnh, hai đứa trẻ bình thản quạt gió, hầu hương, không chút hoảng loạn.

Gia Cát Lượng ra lệnh mở toang cổng thành, cho dân chúng ẩn trong nhà, sai hai mươi binh sĩ giả làm thường dân quét dọn đường phố, tạo cảm giác trong thành vẫn yên ổn. (Ảnh: Sohu)

Cảnh tượng ấy, nếu là người khác nhìn thấy, hẳn sẽ cho rằng Gia Cát Lượng đang nhàn tản tiêu dao. Nhưng khi Tư Mã Ý kéo quân đến Tây Thành, khung cảnh "trái khoáy" này lại khiến ông lập tức sinh nghi. Trong mắt Tư Mã Ý, Gia Cát Lượng tuyệt đối không phải người liều lĩnh đến mức mở cửa thành đón quân địch. Ông tin rằng trong thành ắt có mai phục, chỉ chờ quân Ngụy sa bẫy.

Tư Mã Ý – không phải mưu sĩ tầm thường

Không thành kế trở thành kinh điển không chỉ vì sự thông minh của Gia Cát Lượng, mà còn bởi sự thận trọng của Tư Mã Ý. Theo Sohu và Sina, có ý kiến cho rằng, Tư Mã Ý không hẳn không nhìn ra kế này, mà là lựa chọn "thuận nước đẩy thuyền".

Thời điểm đó, địa vị của Tư Mã Ý trong triều Ngụy chưa vững chắc, luôn bị họ Tào nghi kỵ. Ông hiểu rằng, nếu liều lĩnh tấn công Tây Thành mà thất bại, hậu quả chính trị sẽ vô cùng nghiêm trọng. Thậm chí, ngay cả khi thắng, mối đe dọa từ nội bộ Ngụy quốc cũng sẽ dồn cả về phía ông. Vì vậy, rút quân là lựa chọn an toàn nhất.

Tư Mã Ý là kình địch cả đời của Gia Cát Lượng, đồng thời cũng là người hiểu rõ tài trí của ông. (Ảnh: Sohu)

Trong lịch sử Trung Hoa, mối quan hệ quân thần như Lưu Bị – Gia Cát Lượng là cực kỳ hiếm. Chính sự tin tưởng tuyệt đối ấy đã tạo nên kỳ tích. Ngược lại, quan hệ giữa họ Tào và Tư Mã Ý luôn chất chứa nghi kỵ.

Nếu Tư Mã Ý nhận được sự tin cậy tương tự, có lẽ lựa chọn của ông trước Không thành kế đã khác. Nhưng lịch sử không có chữ "nếu". Trong bối cảnh ấy, việc Tư Mã Ý rút quân không chỉ vì sợ mai phục, mà còn vì cục diện chính trị phía sau.

Và cũng chính vì thế, hai đứa trẻ đứng bình thản trên lầu thành, tưởng chừng là chi tiết nhỏ, lại trở thành điểm nghi vấn lớn nhất của toàn bộ Không thành kế, nơi mà mưu lược, tâm lý và quyền lực chính trị giao thoa trong một khoảnh khắc ngắn ngủi của lịch sử.

Theo Sohu,

Nguyệt Phạm

Ác mộng trong chung cư '84 m2'

    "84 m2" đặt câu hỏi cho người trẻ, rằng làm lụng cật lực để chạm tới giấc mơ chung cư - thứ nhiều người cho là cột mốc đánh dấu việc được công nhận trong xã hội - liệu có xứng đáng.

 

Lưu ý: Bài viết tiết lộ một phần nội dung phim.

84 m2, đúng như nhan đề của nó, là diện tích của một căn hộ chung cư tiêu chuẩn tại Hàn Quốc. Với nhiều người dân xứ kim chi, đó không chỉ là ước mơ, mà là thước đo thành công sau nhiều năm trời vật lộn với công việc và cuộc sống.

Bộ phim của đạo diễn Kim Tae Joon theo đó tiếp cận một chủ đề khá đặc biệt: giấc mộng an cư của nhiều dân văn phòng xứ Hàn. Họ tin rằng mua được chung cư thì sẽ an tâm lập nghiệp. Đó là một giấc mộng đẹp, cho đến khi những rắc rối đầu tiên xuất hiện.

'Giấc mơ an cư' của người Hàn

Câu chuyện của 84 m2 (tựa tiếng Anh: Wall to Wall) mở ra khi Noh Woo Sung (Kang Ha Neul) - một nhân viên văn phòng ngoài tuổi 30, bằng mọi giá mua một căn hộ chung cư tiêu chuẩn ở thành phố Seoul. Anh phải dốc toàn bộ vốn liếng, vay nợ, thậm chí bán cả mảnh đất của mẹ già ở quê.

Woo Sung không phải một kẻ mộng mơ viển vông. Anh đại diện cho tầng lớp trung lưu mới nổi tại Hàn Quốc, những người làm công ăn lương, cặm cụi tích góp cả đời chỉ để có cơ hội mua tấm vé đặt chân vào “giấc mơ an cư”. Với anh, tậu được căn hộ rộng 84 m2 không chỉ là niềm hãnh diện, mà còn là cột mốc đánh dấu việc được công nhận trong xã hội.

Thế mà chỉ 3 năm sau, thực tế đã tát vào mặt Woo Sung một cú đau điếng. Anh kiệt sức vì khoản tiền lãi vay, phải làm thêm công việc giao hàng để đủ tiền trang trải. Cuộc sống tù túng tới mức chàng nhân viên văn phòng còn không dám thoải mái sử dụng điện nước, điều hòa trong căn hộ. Thế nhưng, cơn ác mộng đâu dừng lại ở đó. Sau những ngày làm việc rã rời, Woo Sung tiếp tục bị "tra tấn" bởi những tiếng ồn khó chịu không rõ nguồn gốc.

Quá sức chịu đựng, Woo Sung phải lần theo từng tầng để kiểm tra, để rồi nhận ra hộ gia đình nào cũng chịu cảnh tương tự và nghi ngờ tầng trên mình bày trò quấy phá. Tới lúc này, Woo Sung mới lờ mờ nhận ra khu chung cư có điều gì đó kỳ lạ và bất ổn.

Kang Ha Neul vào vai nhân viên văn phòng khủng hoảng sau khi mua chung cư. Đỉnh điểm căng thẳng xảy ra khi hàng xóm đồng loạt nghi ngờ và tin rằng chính Woo Sung là kẻ gây ra tiếng ồn. Bị cô lập, nghi ngờ, anh bắt đầu hành trình đi tìm “thủ phạm thật” để tự minh oan cho bản thân. Từ đây, 84 m2 dần chuyển hướng sang câu chuyện giật gân, kéo theo chuỗi bí ẩn rợn người bị che giấu dưới lớp vỏ hào nhoáng của cuộc sống đô thị.

Nhân vật phản diện thực sự là Yeong Jin Ho (Seo Hyeon Woo), một phóng viên tự do từng bị cựu công tố viên Eun Hwa (Yeom Hye Ran) - nay là là chủ tịch hội cư dân - dập tắt phóng sự điều tra về xây dựng chung cư chất lượng kém. Jin Ho âm thầm vạch kế hoạch trả thù, bằng cách biến toàn bộ khu chung cư thành sân khấu cho một màn kịch đẫm máu.

Woo Sung bị lựa chọn trở thành con cờ trong trò chơi báo thù vì dường như đã mất hết tất cả, từ nhà, tiền, cho đến cả cơ hội đầu tư tiền ảo để thoát nợ... Theo lời Jin Ho, Woo Sung "tượng trưng cho sự đau khổ của thanh niên trong thời đại mới", tức theo đuổi giấc mơ tới sức cùng lực kiệt rồi trở nên tuyệt vọng khi vỡ mộng.

Trong hồi kết cao trào tại căn penthouse, nơi sang trọng nhất và cũng là tầng cao nhất của tòa chung cư, mọi giả dối, lừa lọc và tội ác đẫm máu bùng nổ. Đạo diễn Kim Tae Jun cho thấy phát hiện độc đáo ở chủ đề, cho tới cách tiếp cận những nỗi uất nghẹn nhức nhối trong xã hội.

Câu chuyện 84 m2 không dừng lại ở một vụ trả thù cá nhân, mà đào sâu vào tâm lý tập thể, nơi con người phải sống chen chúc, mất dần ranh giới riêng tư, thậm chí bị giam cầm, bóp nghẹt trong chính chốn “thiên đường” mà xã hội thi nhau ca tụng.

Táo bạo nhưng cũng lắm tranh cãi

Kang Ha Neul, từng gây tiếng vang sau When the Camellia Blooms hay Squid Game, nay trở lại "lột xác" với vai Woo Sung, một dân văn phòng trượt dài trong chuỗi cảm xúc từ vui mừng cho tới đau khổ, tuyệt vọng vì lựa chọn liều lĩnh.

Tài tử sinh năm 1990 tái hiện thuyết phục những diễn biến tâm lý của một người trẻ vật lộn giữa các lựa chọn và kỳ vọng xã hội. Căn nhà, "tài sản" mà Woo Sung cố chấp giữ bằng mọi giá, cũng là thứ đã đẩy anh vào vòng xoáy bi kịch không lối thoát.

Phim quy tụ dàn cast thực lực của điện ảnh Hàn.

Trong khi Yeom Hye Ran khắc họa một Eun Hwa bí ẩn và khó đoán. Cách nhân vật kiểm soát, chơi đùa với tâm lý các nạn nhân rồi trở mặt vào phút chót khiến người xem không khỏi rùng mình. Trong trò chơi nhập vai đó, Eun Hwa không chỉ là người giàu, mà còn đại diện cho cả một tầng lớp thao túng cuộc chơi bất động sản.

Phản diện Jin Ho cũng được Seo Hyun Woo thể hiện khá thuyết phục. Gã một mặt là nạn nhân của quyền lực, mặt khác cũng là kẻ thủ ác sẵn sàng bóp méo sự thật vì mục tiêu riêng. Mối quan hệ giữa Jin Ho và Woo Sung không đơn giản là kẻ thao túng - nạn nhân, mà biểu hiện cho hai hình mẫu con người cùng bị hệ thống xã hội giày xéo, nhưng lại lựa chọn những cách phản ứng khác biệt.

Ở cao trào, diễn xuất của bộ ba tạo nên nhiều khoảnh khắc khiến khán giả ớn lạnh. Chỉ có điều, những nỗ lực đó là chưa đủ để che lấp kịch bản lỏng tay, kém thuyết phục ở hồi sau.

84 m2 lộ rõ sự loay hoay trong cách gỡ rối, lý giải các khúc mắc đặt ra ở đầu phim. Chuyển hẳn sang màu sắc giật gân, phim dần lạc lối với loạt tình tiết bị cường điệu, trở nên phi lý và thiếu logic. Các nhân vật đôi khi cũng có xu hướng hành xử bất thường. Nạn nhân - vốn ban đầu được khắc họa với nỗi sợ rất thật về cuộc sống cô độc, áp lực sở hữu nhà và kỳ vọng xã hội - dần dà lại bị ép tiến vào chuỗi hành vi cực đoan một cách khá vội vàng.

Những cú twist giật cục vô tình làm lạc hướng cảm xúc người xem, khiến tiết tấu phim được đẩy nhanh nhưng đánh mất dần sức nặng về mặt tâm lý.

Woo Sung, sau chuỗi bi kịch, tỉnh lại trong bệnh viện và được mẹ đón về quê - một làng chài bình yên ven biển. Ở đây chẳng có tiếng ồn. Chỉ có mái nhà nhỏ đơn sơ đón gió biển thổi qua, ngày qua ngày chứng kiến ánh hoàng hôn chảy xuống.

Nhưng Woo Sung lựa chọn quay lại Seoul. Cảnh kết phim đầy tính ẩn dụ khi anh chàng dân văn phòng đứng trong căn hộ trống rỗng, lại nghe thấy tiếng ồn rồi bất chợt cười lớn. Jin Ho và Eun Hwa đã chết, nhưng tiếng ồn thì vẫn còn. Đó là tiếng ồn dân cư bị ép sống chung trong một khoảng không gian chật chội...

Kim Tae Jun không khuyên răn hay định hướng khán giả. Ông để lại một cái kết mở, khó đồng cảm, cũng lắm tranh cãi. Nhưng đó cũng là ý đồ đạo diễn khi câu trả lời không nằm ở “ai đúng, ai sai”, mà là lựa chọn của con người trước cuộc sống đô thị hiện đại.

Ô Nha

Ảnh: Netflix         

Cô láng giềng. Nhạc sĩ Hoàng Quý

Nhạc sĩ Hoàng Quý

 Nhạc sĩ Hoàng Quý (1920-1946) tên thật là Hoàng Kim Hải, về sau đổi thành Hoàng Kim Quý, sinh tại Hải-Phòng nhưng có gốc gác ở Sơn-Tây. Thuở ấu thơ, tiếng đàn bầu của thân phụ đã khiến tâm hồn ông xao xuyến và truyền cho ông nguồn cảm hứng âm nhạc cho đến lúc trưởng thành. Vì mẹ mất sớm và là anh cả nên ông phải tự gánh vác mọi việc trong gia đình cũng như lo lắng cho các em, trong đó có Hoàng Phú (sau này là nhạc sĩ Tô Vũ).

Giống như một số nhạc sĩ đương thời, Hoàng Quý chịu ảnh hưởng từ trào lưu âm nhạc lãng mạn. Ông mất sớm vì căn bệnh ngặt nghèo. Gia tài âm nhạc của Hoàng Quý khoảng hơn 70 sáng tác gồm hai thể loại tình ca và hùng ca. Nhạc phẩm “Cô láng giềng” ra đời trong những năm 1942-1943 lúc Hoàng Quý tạm chia tay với người yêu để rời Hải-Phòng lên Sơn-Tây làm thư ký cho một trang trại nuôi bò.

Sau khi đọc được lời ca lạc quan và đẹp đẽ như bài thơ, phấn khởi khi chia tay người yêu và hy vọng một ngày trở về trong giây phút vui mừng, sum họp, nhạc sĩ Tô Vũ đã xin phép Hoàng Quý đặt thêm lời 2 và hư cấu thành một cuộc tình duyên lỡ làng mang đầy bi kịch. Có lẽ những chuyện tình lỡ làng hay ngang trái, dở dang khiến cho người nghe dễ đồng cảm và nhớ lâu hay vì lời ca mượt mà đã gieo rắc nhiều cảm xúc cho những tâm hồn đồng điệu.

“Cô láng giềng” của Hoàng Quý được giới thưởng ngoạn yêu chuộng qua nhiều thế hệ và được lưu truyền, ca hát cho đến ngày nay. Nhạc phẩm “Cô láng giềng” đượcnhiều lớp ca sĩ trình diễn và thu thanh nhưng tiếng hát của ca sĩ Sĩ Phú đã để lại cho người viết những cảm xúc bồi hồi khó tả.

Tờ nhạc “Cô láng giềng” của nhà xuất bản Tinh Hoa, Huế 1952. 

Sau bao ngày xa xứ, chàng trở lại quê nhà khi đất trời vào xuân, vạn vật như được thay áo mới. Sắc màu hoa đào tươi hồng như đón đợi bước chân người phiêu lãng.

Lòng rộn ràng xao xuyến một niềm vui khi nghĩ đến người thương với đôi mắt trong đen màu hạt huyền vẫn chờ mong ngày vui sum họp …

“Hôm nay trời xuân bao tươi thắm

Dừng gót phiêu linh về thăm nhà

Chân bước trên đường đầy hoa đào rơi

Tôi đã hình dung nét ai đang cười

Tôi mơ trời xuân bao tươi thắm

Đôi mắt trong đen màu hạt huyền

Làn tóc mây chiều cùng gió ngàn dâng sóng

Xao xuyến nỗi niềm yêu”

Năm tháng có qua mau nhưng kỷ niệm ngày thơ như còn vương vấn. Chàng mơ thấy bóng dáng người thương như thấp thoáng bên hàng tường vi xôn xao màu nắng rọi. Sau bao ngày dõi mắt ngóng trông, chờ đợi, mối tình xưa như được đơm thêm bông, kết thêm trái và bắc lại nhịp cầu để sông nước được giao duyên ..

“Cô láng giềng ơi

Không biết cô còn nhớ đến tôi

Giây phút êm đềm ngày xưa kia khi còn ngây thơ

Cô láng giềng ơi

Tuy cách xa phương trời tôi không hề

 Quên bóng ai bên bờ đường quê

Đôi mắt đăm đăm chờ tôi về”

 

Ca sĩ Sĩ Phú

Tiếng pháo đì đùng vọng lại từ xa cứ ngỡ trời đất báo tin xuân nhưng ngờ đâu xóm làng đang rộn rã mừng vui tiễn cô dâu theo chồng về xóm mới. Chân bước ngập ngừng mà nghe lòng xót xa khi hay người thương đi về bến khác và bỏ lại sau lưng những kỷ niệm buồn vui. Thời gian không là liều thuốc tiên nhưng dễ khiến cho cách mặt xa lòng, biển cả hóa nương dâu, bẽ bàng duyên hương lửa …

“Trước ngõ vào thôn vang tiếng pháo

Chân bước phân vân lòng ngập ngừng

Tai lắng nghe tiếng người nói cười xôn xao

Tôi biết người ta đón em tưng bừng”

Những lời hứa hẹn ngày xưa chỉ còn là mây bay, gió thoảng. Phút giây êm đềm có nhau và kỷ niệm ngày thơ chợt biến tan trong cõi lòng lạnh giá. Có chăng chỉ còn lại nơi này đôi tay trơ trọi giữa khoảng không gian bao la và một nỗi buồn khó nguôi ngoai theo ngày tháng ..

“Cô láng giềng ơi

Thôi thế không còn nhớ đến tôi

Đến phút êm đềm ngày xưa kia Khi còn ngây thơ”

Thời gian dẫu có phôi phai nhưng mối tình đầu với cô láng giềng khó thể phai phôi. Đi ngang dòng sông chỉ thấy được nước dâng trên mặt sông đầy nhưng không thể nào biết được nông, sâu. Con thuyền ngập ngừng tách bến và chở theo những áng mây trôi bàng bạc. Cất tiếng gọi tên người xưa nhưng chỉ nghe âm vang trong tiếng gió vọng về. Hàng tường vi vẫn còn nở hoa trong nắng sớm nhưng bước chân cứ xa dần miền quê cũ để lãng quên một cuộc tình không may mắn và không hẹn được ngày về ..

 “Cô láng giềng ơi

Nay mối duyên thơ đành đã lỡ rồi

Chân bước xa xa dần miền quê

 Ai biết cho bao giờ tôi về”

Sưu tầm